คำถามที่มีค้างอยู่ จากงานธรรมบรรยายธรรมที่มหาวิทยาลัยศิลปากร วันที่ 13 มีค. 48 ซึ่งยังตอบไม่หมดอีก 20 ข้อ ท่านอาจารย์เมตตาตอบคำถามครบทุกข้อแล้ว

คำถามในงานที่ม.ศิลปากร กราบนมัสการหลวงพ่อช่วยตอบให้ด้วยค่ะ

1.การฝึกสมาธิแบบพองหนอ-หยุบหนอ ใช้ได้ผลเดียวกับการกำหนดลมหายใจหรือไม่คะ

คำตอบ
การกำหนดพองหนอยุบหนอ เป็นการเจริญกรรมฐานทำให้เกิดความสงบต่อไปถึงวิปัสสนาได้การกำหนดลมหายใจก็เช่นกัน เป็นการกำหนดบัญญัติเป็นอารมณ์แล้วต่อถึงวิปัสสนาได้ซึ่งในการดูลมเข้าลมออก ยาวสั้นเป็นการกำหนดบัญญัติเป็นอารมณ์ ทำให้เกิดสมาธิ เชื่อมต่อไปถึงอัปนาสมาธิได้ รวมทั้งเป็นการวิปัสสนาได้ การดูพองยุบ กำหนดไปจิตก็มีสมาธิ เชื่อมโยงสู่วิปัสสนาโดยดูความรู้สึก

คำตอบ
. การเรียนอภิธรรมเป็นการศึกษาเรื่องปรมัตถธรรม เรียกว่าเรียนทฤษฎีในรายละเอียดมีข้อศึกษาแยกแยะไป

การดับทุกข์ต้องปฏิบัติต้องลงมือเจริญภาวนา การศึกษาเป็นปริยัติเป็นแนวทางให้เรารู้แต่มีเวลาน้อยการศึกษาเฉพาะเรื่องที่จะนำมาปฏิบัติเหมือนคนมีเวลาน้อยเลือกเรียนเท่าที่ใช้งานได้ฉะนั้น ถ้ามีเวลาน้อยก็ศึกษาพอที่จำเป็นแต่ต้องปฏิบัติจึงจะพ้นทุกข์

คำตอบ
การบรรลุอรหันต์ เป็นสภาวะของผู้ผ่านสภาวะเรียนรู้ดับทุกข์หมดสิ้นแล้วจากจิตใจสภาวะนิพพาน เป็นสภาวะที่เป็นโลกุตรธรรมอรหันต์เป็นจิตเป็นนามธรรมที่เข้าไปรับรู้นิพพานเป็นอารมณ์ซึ่งเป็นสภาวธรรม
สองอย่างนี้เหมือนกันไหม ผู้เข้าถึงนิพพานโดยที่สุดของอรหัตตมรรค อรหัตตผล ก็เป็นอรหันต์ พระอริยบุคคลต่าง ๆ ก็เข้าถึงนิพพาน แต่นิพพานของพระอรหันต์บรรลุสูงสุดคือดับทุกข์อย่างสิ้นเชิง

คำตอบ
เป็นไปได้ ถ้าเขาเป็นโอปาปติกะอยู่ในภพภูมิที่สามารถรับกุศลได้เขาสามารถมาอนุโมทนา เรื่องการได้กลิ่น ไม่ว่าหอมหรือเหม็น บางทีเป็นนิมิตที่เกิดจาก การปรุงแต่งได้ ดังนั้นอาจเกิดจากจิตปรุงแต่เอง (เหตุภายใน หรือจากเหตุภายนอกคือโอปปาปติกะมาอนุโมทนา

คำตอบ
พุทธพจน์ ที่ตรัสไว้ถึงอานิสงส์ของการเจริญสติปัฎฐานต่อเนื่องและเพียรอย่างถูกต้อง ท่านตรัสว่า 7 ปี จะมีโอกาสบรรลุพระอนาคามี หรือพระอรหันต์ได้หรืออาจใช้เวลาน้อยกว่านั้น อย่างน้อยแค่ 7 วันก็มีความแตกต่างเรื่องเวลาขึ้นอยู่กันอินทรีย์บารมีต่างกัน สะสมเหตุปัจจัยมาไม่เท่ากัน

คำตอบ
การเดินจงกรมคือการก้าวไปอย่างมีสติสัมปชัญญะเคลื่อนเท้าเคลื่อนขาไป ให้มีความรู้พร้อมบางท่านอาจใช้บัญญัติไปก่อนเช่นกำหนดขวาซ้าย ยกย่างเหยียบ มีบัญญัติเป็นอารมณ์ให้เกิดสมาธิลึกซึ้งลงไป คือให้เห็นความรู้สึกเพราะขณะเกิดมีสภาวะปรมัตถ์ เช่นเย็นร้อนอ่อนแข็งซึ่งเป็นปรมัตถธรรม เมื่อชำนาญขึ้นจะรู้สึกทั่วตัวตลอดถึงจิตใจ

คำตอบ
. เวลาใกล้ตายเรียกว่า มรณาสัณกาลถ้าจิตเศร้าหมองเพราะรับคติ นิมิตไม่ดี ย่อมไปทุกคติคือแต่ถ้าใกล้ตายจิตรับอารมณ์ที่ดีก็ไปสุคติ ดังพุทธพจน์ว่าจิตเศร้าหมอง ทุคติเป็นที่หมายจิตเบิกบาน สุคติเป็นที่หมายใกล้ตายทุกคนจะมีกรรมมากำหนดเป็นนิมิตเป็นภาพที่ตัวเองเคยทำไว้เช่นเคยฆ่าสัตว์เป็นกรรมนิมิตอารมณ์ ฝ่ายอกุศล ย่อมไปทุคติ ถ้าทำดีมาตลอด จะเห็นภาพตัวเองกำลังทำความดี เช่นกำลังใส่บาตร กำลังอยู่ในโบสถ์ เป็นกรรมนิมิตฝ่ายดี จิตใจผ่องใสไปสุคติ บางครั้งเป็นคตินิมิต ทางไปเกิดเช่นคนจะไปเกิดในนรก ก็เห็นไฟนรก นายนิรยบาลจะไปเกิดเป็นเปรต ก็เห็นสถานที่ที่เปรตอยู่ เป็นต้น จิตใจก็เศร้าหมองถ้าทำดีมา ก็เห็นสิ่งดี เช่นเห็นครรภ์มารดา เห็นวิมานของเทวดา เครื่องทรงเห็นราชรภมารับบ้าง จิตใจผ่องใสไปปฏิสนธิในที่ดี ๆ นั้น คนที่ปฏิบัติธรรมดีสิ่งดีที่สุด ใกล้ตายต้องเจริญสติระลึกรู้ รู้สภาวะความรู้สึกทางกาย ทางใจ อาการต่าง ๆ ที่อ่อนลง สติคอยจับอยู่ อย่างเบา อาจระลึกถึงพุทธคุณ พุทโธ พุทโธ บางคนจะแนะนำญาติที่ใกล้ตายให้น้อมไปในพุทธคุณ ก่อนหน้านั้นอาจเห็นนิมิตไม่ดีเมื่อเปลี่ยนมาเป็นกุศลจิตก็ไปเกิดในที่ดีได้

คำตอบ
นั้นเป็นนิมิตทางแสงสว่าง (โอภาส) เมื่อจิตมีความสงบมีสมาธิ ก็นิมิตเป็นแสงสว่างอาจปรากฏอาจอยู่ภายในหรือภายนอกตน

คำตอบ
นั่นเป็นตำรากล่าวไว้ ว่าเมื่อกลายสภาพเทพแล้วร่างกายมนุษย์ก็ไม่สามารถรองรับได้

คำตอบ
สมาบัติเป็นเหมือนเครื่องอยู่หรือวิหารธรรม เป็นการดับทุกข์ในขณะที่กายยังเสวยอารมณ์เพราะมีทุกข์จากขันธุ์ห้าอยู่แม้จิตจะปราศจากทุกข์แล้ว การเข้าสมาบัติเหมือนการเข้าเสวยวิมุติสุขอยู่

คำตอบ
การปฏิบัติเมื่อดำเนินไปแล้วต้องปลดจากรูปแบบทั้งหมด ถูกต้องแล้ว

คำตอบ
ปฏิบัติจนปิติถ้าจะต่อไปทางสมถะ ก็จะเพ่งให้จิตรวมตัวยิ่งขึ้น เช่นเห็นนิมิตให้จิตเห็นดวงแก้วดวงไฟให้ขยายย่อ (ปฏิภาคนิมิต) เมื่อถึงที่สุดก็เข้าอัปนาสมาธิถ้าจะวิปัสสนา ก็กำหนดรู้สภาวะ ดูสภาวะปิติ ดูอาการจิต สภาพรู้เห็นความเปลี่ยนแปลง

ภวังคจิต คือจติที่รักษาภพคือจิตที่ยังไม่ชาดไปจากภพนี้ คือขณะหลับนั่นเอง คือแม้ไม่รับรู้อะไร แต่ก็ยังไม่ขาดจากภพนี้ แม้ขณะนั่งอยู่บางที่ก็ตกไปในภวังคจิตแล้วกลับมารับรู้อารมณ์แต่เป็นภวังคจิตสั้น ๆ

คำตอบ
ให้พิจารณาเมื่อเสียทรัพย์แล้วอย่าให้เสียซ้ำคือเสียใจเสียจิต เสียแล้วควรได้ คือได้สติปัญญาข้อคิด เช่นเห็นว่าเป็นวิบากกรรมเป็นอกุศลวิบากเป็นผลที่เราทำไว้เอง ใช้คืนไปก็จะได้เบาบางจากหนี้กรรมไป และพิจารณาอื่น ๆ รวมทั้งเจริญสติระลึกรู้สภาวธรรมในตัวเอง ขณะที่เราสูญเสีย พลัดพรากจากสิ่งที่เรารักก็มาระลึกรู้อารมณ์ด้วยความปล่อยวาง เป็นการเจริญจิตตา ,ธรรมานุปัสสนา สติปัฎฐาน จะเห็นไตรลักษณ์ จะเอาวิกฤตนี้มาเปลี่ยนเป็นกุศล ให้น้อมนำตัวเข้ามาปฏิบัติธรรม

คำตอบ
ต้องทำตัวของหนูให้ดี เชื่อฟังพ่อแม่ เมื่อดีแล้วขออะไรจากพ่อแม่พ่อจะได้เชื่อ

คำตอบ
ต้องเริ่มที่ตัวเราเอง เป็นผู้ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบ ผลดีขยายไปถึงคนรอบข้างให้เห็นว่าการปฏิบัติธรรมเป็นผลดี ให้ความสงบร่มเย็น คนใกล้ชิดจะเกิดศรัทธาส่วนที่จะไปช่วยคนอื่น ก็ดูตามกำลังของเราและไม่ต้องไปทุกข์สัตว์โลกย่อมเป็นไปตามกรรมพระพุทธองค์ยังช่วยคนไม่หมดเลย เรายังถูกทิ้งอยู่เลยนะ

คำตอบ
ดีแล้ว ควรตามดูรู้กายและจิต ในความนิ่งนั้น ให้เห็นความเปลี่ยนแปลง หรือความเกิดดับเห็นไตรลักษณ์ ถ้านิ่งอยู่เฉย ๆ จะไม่เห็นไตรลักษณ์ แต่จริง ๆ แล้วในความนิ่งนั้นก็มีความเปลี่ยนแปลง เกิดดับ ต้องใช้ความแยบคายด้วยความเป็นกลาง

คำตอบ
เป็นเรื่องของผู้บริหาร ผู้มีหน้าที่จะจัดการ ต้องเริ่มที่ตัวเราก่อน

คำตอบ
ทำไมไม่ดูว่าโยกเอนหรือเปล่า
นั่นเป็นอาการของปิติ บางคนโยกมากโยกน้อย ให้ระลึกรู้เข้ามาที่จิตใจ (ผู้ถามคงดูเฉพาะร่างกาย) ต้องหันมาดูที่จิตที่ใจผู้รู้

คำตอบ
ท่านกล่าวว่าผู้ผ่านญาณ 16 แล้ว ต้องพิจารณามรรค ผล นิพพานที่ตนถึงผู้ที่ศึกษาปริยัติมามาก จะพิจารณากิเลสที่เหลืออยู่และกิเลสที่ละได้แล้ว ท่านต้องรู้ตัวของท่านเอง

คำตอบ
ต้องรู้ว่าอกุศล บาปเป็นสิ่งไม่ดี ต้องเตือนใจตัวเอง รู้ใจตัวขณะเกิดอกุศลเช่น โลภะ ราคะ ความตระหนี่ ความอิจฉา ต้องตามรู้สิ่งต่าง ๆ แล้วใช้เป็นกรรมฐานและสะสมเหตุปัจจัยกุศลมากขึ้น จะช่วยให้จิตใจห่างไกล จากอกุศล ตัดกำลังหรือกองพลของอกุศล เจริญทานศีลภาวนา สะสมกองพลของฝ่ายกุศล